آیین نامه ارتینگ

این آیین نامه جایگزین آیین نامه ایمنی تاسیسات الکتریکی با اتصال زمین مصوب جلسه مورخ 28/2/1365 شورای عالی حفاظت فنی کشور شده است
 

فصل اول – تعاریف
این فصل به تعریف اصطلاح ها و کلمه های به کار رفته در آیین نامه می پردازد
1.    زمین (ارت): رسانندگی جرم زمین را در صورتی که پتانسیل الکتریکی در هر نقطه از زمین به صورت قراردادی برابر صفر در نظر گرفته شود زمین (ارت ) می نامند
2.    سیستم اتصال به زمین (ارتینگ): یک یا چند الکترو همرا با سیم های ارت که قابلیت اتصال به ترمینال اصلی داشته باشند سیستم اتصال به زمین (ارتینگ) می نامند
3.    الکترود ارت (زمین): رسانا یا گروهی از رساناهای متصل به هم است که اتصال الکتریکی به زمین را فراهم می کنند
4.    مقاومت الکترود ارت: مقاومت بین ترمینال اصلی و کره زمین است
5.    امپدانس حلقه اتصال به زمین: امپدانس حلقه جریان اتصالی زمین که شروع و پایان آن نقطه اتصالی است و با ZS نشان داده می شود
حلقه های اتصالی در سیستم های مختلف به شرح زیر است:
الف) سیستم های TN: نقطه شروع (محل اتصالی)، از بدنه دستگاه به ترتیب ارت، شینه ارت، شینه نول، نقطه ترانس، سیم پیچ، ترانس، سیم فاز اتصالی و نقطه اتصالی
ب) سیستم های TT و IT : نقطه شروع (محل اتصالی)، سیم اتصال به زمین، الکترود زمین، الکترود سیم، شینه نول، نقطه صفر، ترانس، سیم فاز اتصالی و نقطه اتصالی
6.    اتصالی: حالتی از مدار است که در جریان مسیری غیر عادی یا بدون اینکه پیش بینی شده باشد یا در نظر گرفته شود جاری می شود. این جریان امکان دارد از نقص در عایق بندی یا از بست های به کار رفته بر روی عایق رساناها ناشی شود.
7.    جریان اتصال به زمین (جربان اتصال کوتاه): اضافه جریانی است که در نتیجه بروز اتصالی با امپدانسی قابل چشم پوشی بین هادی هایی با پتانسیل های مختلف در شرایط عادی کار برقرار شود
8.    جریان نشتی زمین: جریان جاری به زمین یا رسانه های دیگر را که مدار الکتریکی آنها به زمین راه دارد، جریان نشتی زمین می نامند. در صورت استفاده از خازن در مدارها، امکان دارد جریان مذکور دارای مقداری جزء خازنی هم باشد
9.    سیم اتصال به زمین (سیم ارت): سیم حفاظتی را گویند که ترمینال اصلی ارت تاسیسات را به الکترود ارت یا سایر قسمت های اتصال به زمین وصل می کند
10.    سیم خنثی (نول): سیمی متصل به نقطه خنثی در سیستم (صفر زمین) که قادر است انرژی الکتریکی را انتقال دهد
11.    هادی های حفاظتی (PE): در بعضی از اقدامات حفاظتی برای تامین ایمنی در برابر برق گرفتگی لازم است با استفاده از هادی حفاظتی قسمت های زیر به همدیگر وصل شوند:
-    بدنه های هادی بیگانه
-    قسمت های هادی بیگانه
-    ترمینال اصلی ارت
-    الکترود زمین
-    نقطه صفر ترانس (نقطه خنثی)
12.    سیم غلافدار فلزی به منظور زمین کردن: یک نوع سیستم سیم کشی است که در آن سرتاسر طول یک یا چند سیم عایق را توسط نوار یا غلاف فلزی پوشانده شده و مانند هادی PEN عمل می کند
13.    سیم مشترک ارت و نول (PEN): سیمی را که به طور مشترک هم کار سیم اتصال به زمین و هم کار سیم نول را انجام دهد سیم PEN می نامند
14.    قسمت های بی حفاظ و روباز هادی: قسمت های بی حفاظ از تجهیزات را که قابل لمس بوده و حامل برق نیست، اما امکان برق دار شدن در شرایط اتصالی را دارد، قسمت های بی حفاظ هادی می نامند
15.    ترمینال اصلی اتصال به زمین (ارتینگ): ترمینال یا شینه ای را گویند برای اتصال به سیم های محافظ تهیه شده و سیم های هم پتانسیل کننده و سیم های اتصال به زمین (ارت)، یا هر وسیله ای که به عنوان اتصال به زمین (ارتینگ) به کار می رود به آن وصل می شوند
16.    قسمت های برق دار: سیم یا قسمت هایی از رسانا را که برای استفاده های معمول برق دار شده اند قسمت های برق دار می نامند سیم نول نیز شامل اسن قسمت هاست اما طبق قرارداد سیم PEN (سیم مشترک ارت – نول) به عنوان  قسمت های برق دار محسوب نمی شوند
17.    پتانسیل الکتریکی زمین (ارت): پتانسیل الکتریکی ایجاد شده نسبت به جرم موجود زمین یا نسبت به سطح زمین اطرا الکترود ارت را هنگامی که جریان الکتریکی از الکترود به زمین جاری شود، پتانسیل زمین می نامند
18.    کرادیان پتانسیل (در یک نقطه از زمین): اختلاف پتانسیل اندازه گیری شده بر واحد طول یک نقطه را در جهتی که پتانسیل بیشترین مقدار را داشته باشد گرادیان پتانسیل می نامند
19.    دستگاه های سیار (قابل حمل): دستگاه های الکتریکی را می نامند که در حال حرکت کار می کنند یا اینکه می توانند به آسانی از محلی به محل دیگر حرکت داده شوند در حالی که به پست توزیع برق متصل هستند
20.    قسمت هایی که به طور همزمان با هم قابل دسترسی هستند: سیم ها یا قسمت های رسانا که به طور همزمان در موقعیت های مخصوصی قابل لمس هستند این قسمت ها شامل بدنه های برق دار، قسمت های بدون حفاظ (روباز)،  هادی های بیگانه، سیم ارت و الکترود های ارت هستند
21.    دستگاه بسماند جریان (RCD) : دستگاه سوییچینگ مکانیکی یا مجموعه ای از دستگاه ها که در شرایط مشخصی سبب باز نگه داشتن اتصالات در مواقعی می شوند که پسماند جریان به مقدار معینی رسیده باشد
22.    هادی بیگانه: قسمتی از رساناها را که احتمال ایجاد پتانسیل، به ویژه پتانسیل ارت در آنها وجود دارد و قسمت های شکل یافته ای از تجهیزات الکتریکی نیستند هادی بیگانه می نامن
23.    وسایل قطع و وصل کنترل (قبل یا بعد از تابلو): تجهیزاتی است که برای وصل یک مدار الکتریکی با هدف زیر پیش بینی می شود:
-    حفاظت
-    کنترل
-    جدا کردن
-    انجام عملیات قطع و وصل
24.    تابلو (مجموعه ای از تجهیزات قطع و وصل و کنترل): ترکیبی است از یوز ها، لوازم قطع و وصل و رله های کنترل که کلیه اتصالات الکتریکی و مکانیکی بین آنها نیز وسایل اندازه گیری مانند آمپرمتر یا ولتمتر را نیز شامل می شود
25.    حصار: حفاظی است که از تماس مستقیم با ولتاژهای خطرناک جلوگیری می کند مانند حصار ترانس پست برق فشار قوی
26.    باتری: یک سیستم الکترو شیمیایی است که قادر به ذخیره انرژی الکتریکی دریافتی به صورت شیمیایی است و آن را از طریق تبدیل، باز پس می دهد
27.    کانال کابل: محفظه یا پوششی است که بالای زمین یا داخل آن قرار دارد و در بعضی موارد دارای تهویه است و ابعاد آن اجازه ورود افراد به داخل آن نمی دهد ولی امکان دسترسی به هادی ها یا کابل ها در تمامی طول آن امکان پذیر است
28.    سینی کابل: تکیه گاه پایه داری برای کابل است که لبه های آن برگشته و بدون پوشش است و ممکن است دارای منافذ پرس شده باشد
29.    تونل کابل: محفظه ای است به شکل راهرو و آدم رو، حامی سازه های نگهدار برای هادی ها یا کابل ها و مفصل ها که دسترسی آزاد برای افراد در تمام طول آن ممکن باشد
30.    مدار (در یک تاسیسات): مجموعه ای از تجهیزات الکتریکی که از منبع واحد تغذیه کنند و در برابر اضافه جریان به کمک وسیله واحدی حفاظت شوند
31.    مدار توزیع (از یک تاسیسات): مداری است که یک تابلو برق را تغذیه می کند
32.    کلید خودکار: وسیله مکانیکی قطع و وصل است که قادر است در شرایط عادی مدار جریان های را قطع یا وصل کند و در شرایط غیر عادی مانند اتصال کوتاه، جریانی را به مدت کوتاه از خود عبور دهد یا قطع کند
33.    جریان طراحی (یک مدار): شدت جریان است که پیش بینی می شود در حالت عادی از مدار عبور کند
34.    جریان مجاز حرارتی (یک هادی): حداکثر شدت جریان است که می تواند به طور دایم و در شرایط معین از هادی عبور کند، بدون آن که دمای دایمی آن از مقدار مشخص تجاوز کند
35.    اضافه جریان: هر شدت جریانی که از مقدار اسمی تجاوز کند در مورد هادی ها مقدار اسمی برابر جریان مجاز حرارتی است
36.    جریان اضافه بار (یک مدار): اضافه جریان در مداری است که خرابی الکتریکی ندارد
37.    شدت جریان عملیاتی قراردادی (مربوط به یک وسیله حفاظتی): شدت جریان معینی است که سبب می شود وسیله حفاظتی در مدت مشخصی که به آن زمان قراردادی گویند عمل کند
38.    تماس مستقیم: تماس افراد یا احشام است با قسمت های برق دار، مانند تماس با سیم فاز و نول
39.    تماس غیر مستقیم: تماس افراد یا احشام با قسمت های معیوب الکتریکی مانند تماس با  کلید یا پریز معیوب یا بدنه فلزی برق دار شده که در حالت عادی برقرار نیستند
40.    ترمینال اصلی زمین (شینه ارت): ترمینال یا شینه ای است که برای وصل هادی های حفاظتی که شامل هادی های همبندی برای هم ولتاژ کردن و هادی های مربوط به اتصال زمین عملیاتی (درصورت وجود) به سیستم زمین است، پیش بینی می شود
41.    تجهیزات الکتریکی: شامل هرنوع مصالح و لوازم و وسایل و تجهیزاتی است که در تولید، تبدیل، انتقال، توزیع یا مصرف انرژی الکتریکی مورد استفاده قرار می گیرد مانند ترانفورماتورها، وسایل اندازه گیری، وسایل حفاظتی، تجهیزات سیستم های سیم کشی و وسای مصرف کننده انرژی الکتریکی مانند لوازم خانگی و غیره
42.    تجهیزات مصرف کننده جریان: تجهیزاتی است که برای تبدیل انرژی الکتریکی به نوعی انرژی دیگر درنظر گرفته می شود. مانند لامپ ها، تخاری های برقی و دینام ها
43.    فیوز: وسیله ای است که به نحو مخصوصی طراحی و تناسب یافته و درصورتی که در یک مدار الکتریکی شدت جریان برق در مدت زمان معینی از مقدار معینی بیشتر شود از طریق ذوب یک یا چند المان، آن مدار را حفظ می کند
44.    تاسیسات الکتریکی: مجموعه ای از تجهیزات الکتریکی مرتبط با هم است که هدف یا هدف های معینی را که دارای مشخصات هماهنگ هستند تامین می کنند
45.    سرویس ورودی تاسیسات الکتریکی: نقطه ای است که در آن انرژی الکتریکی به ساختمان، کارگاه یا کارخانه تحویل می شود
46.    عایق بندی: عایق بندی به قسمت های برق دار اعمال می شود تا در برابر برق گرقتگی ایمنی ایجاد کند.
47.    عایق بندی کابل: مواد عایقی هستند که در ساختار کابل به کار می رود و کار اصلی آنها مقاومت در برابر ولتاژ است
48.    مفصل: وسیله ای است برای اتصال بین دو کابل که یک مدار مداوم را تشکیل می دهد
49.    سپر (شیلدینگ کابل): لایه فلزی و زمین شده روی کابل است تا میدان الکتریکی کابل را به داخل آن محدود یا کابل را در برابر تاثیر عوامل الکتریکی خارج خفاظت کند. (غلاف های فلزی، زره های و هادی های هم مرکز زمین شده ممکن است به عنوان سپر نیز به کار روند)
50.    کلید قطع بار: وسیله مکانیکی قطع و وصل است که قادر به وصل عبور دادن و قطع جریان برق مدار در شرایط عادی است. شرایط عادی ممکن است شامل وضعیتی با اضافه بارهای مشخص باشد و همین طور برای مدتی مشخص جریان هایی را در شرایط غیر عادی مدار، مانند اتصال کوتاه تحمل کند

دریافت فایل با فرمت pdf